Regularne przeglądy systemów ochrony przeciwpożarowej mają zapewnić ich pełną sprawność w sytuacji zagrożenia. W praktyce wiele kontroli ogranicza się do podstawowych czynności, bez analizy mechanizmów działania i warunków eksploatacji. Pomijane elementy często nie ujawniają problemów w codziennym użytkowaniu, lecz w chwili pożaru ich niesprawność prowadzi do poważnych konsekwencji. Poniżej przedstawiono obszary, które najczęściej są niedostatecznie sprawdzane podczas przeglądów technicznych.
- Klapy oddymiające i siłowniki wykonawcze w systemach oddymiania
- Drzwi przeciwpożarowe oraz mechanizmy samozamykające
- Instalacje hydrantowe i rzeczywista wydajność wodna
- Systemy detekcji gazu i kalibracja czujników
- Zasilanie rezerwowe i stan akumulatorów w systemach bezpieczeństwa
Klapy oddymiające i siłowniki wykonawcze w systemach oddymiania
Podczas przeglądów systemów oddymiania często sprawdza się jedynie sygnał sterujący z centrali, bez pełnej weryfikacji pracy siłownika i mechanizmu otwierającego. Mechanizm działania polega na przekazaniu sygnału elektrycznego do siłownika, który generuje moment obrotowy i otwiera klapę w określonym czasie. Typowy czas pełnego otwarcia powinien mieścić się w przedziale od trzydziestu do sześćdziesięciu sekund, w zależności od konstrukcji.
Pomijanym elementem jest pomiar prądu rozruchowego siłownika oraz kontrola luzów mechanicznych w zawiasach. Zanieczyszczenia, korozja oraz brak smarowania zwiększają opór ruchu, co prowadzi do przeciążenia napędu i skrócenia jego żywotności.
Typowym błędem jest brak sprawdzenia faktycznego kąta otwarcia skrzydła. Niedostateczne otwarcie zmniejsza efektywność oddymiania i wydłuża czas usuwania dymu z klatki schodowej.
Kontrola jakości powinna obejmować pomiar napięcia zasilania w chwili aktywacji oraz test ręczny mechanizmu awaryjnego. Parametry te warto dokumentować przynajmniej raz w roku.
Brak dokładnej kontroli klap oddymiających skutkuje utratą skuteczności usuwania dymu, co bezpośrednio wpływa na warunki ewakuacji.
Drzwi przeciwpożarowe oraz mechanizmy samozamykające
Drzwi przeciwpożarowe są często oceniane jedynie wizualnie, bez testu zamknięcia w pełnym cyklu pracy. Mechanizm działania polega na samoczynnym zamknięciu skrzydła przy użyciu samozamykacza oraz uszczelnień pęczniejących w warunkach wysokiej temperatury.
Typowym zakresem czasu zamknięcia skrzydła jest od trzech do siedmiu sekund. Zbyt szybkie zamknięcie powoduje uderzenia i uszkodzenia zawiasów, zbyt wolne uniemożliwia szczelne domknięcie.
Często pomijanym czynnikiem jest kontrola luzów pomiędzy skrzydłem a ościeżnicą. Nadmierna szczelina pogarsza szczelność dymową i obniża skuteczność przegrody.
Błędem eksploatacyjnym jest blokowanie drzwi w pozycji otwartej bez zwalniaka elektromagnetycznego sterowanego przez system sygnalizacji pożaru. Taka praktyka eliminuje funkcję oddzielenia stref.
Kontrola powinna obejmować test pełnego cyklu zamknięcia oraz ocenę stanu uszczelek i zawiasów przynajmniej raz na dwanaście miesięcy.
Instalacje hydrantowe i rzeczywista wydajność wodna
W instalacjach hydrantowych często ogranicza się przegląd do sprawdzenia obecności węża i plomb. Pomijany jest pomiar wydajności i ciśnienia dynamicznego, który określa realną skuteczność instalacji.
Mechanizm działania hydrantu polega na dostarczeniu wody o określonym przepływie, zazwyczaj w zakresie od jednego do trzech litrów na sekundę w zależności od średnicy instalacji. Zbyt niskie ciśnienie powoduje niewystarczający zasięg strumienia.
Osady w przewodach, korozja oraz zamulenie zaworów są czynnikami, które obniżają przepływ i nie są widoczne podczas kontroli wizualnej.
Kontrola jakości powinna obejmować pomiar przepływu przy pełnym otwarciu zaworu oraz ocenę stanu technicznego prądownicy. Badania takie wykonuje się zazwyczaj raz w roku.
Brak rzeczywistego pomiaru wydajności prowadzi do sytuacji, w której instalacja hydrantowa nie spełnia swojej funkcji w warunkach pożaru.
Systemy detekcji gazu i kalibracja czujników
Systemy detekcji gazu wymagają okresowej kalibracji czujników przy użyciu mieszanin wzorcowych. Mechanizm działania polega na zmianie sygnału elektrycznego czujnika w odpowiedzi na określone stężenie gazu.
Typowe progi alarmowe dla tlenku węgla mieszczą się w zakresie od trzydziestu do stu części na milion w zależności od konfiguracji systemu. Bez kalibracji czujnik może reagować z opóźnieniem lub wcale.
Pomijanym czynnikiem jest starzenie się elementów pomiarowych oraz wpływ wilgotności i temperatury na ich dokładność.
Kontrola jakości powinna obejmować test gazem kalibracyjnym oraz weryfikację czasu reakcji systemu. Zalecana częstotliwość to co najmniej raz na rok.
Brak kalibracji prowadzi do fałszywego poczucia bezpieczeństwa i zwiększa ryzyko niewykrycia zagrożenia.
Zasilanie rezerwowe i stan akumulatorów w systemach bezpieczeństwa
Zasilanie rezerwowe jest często sprawdzane wyłącznie poprzez kontrolę napięcia spoczynkowego akumulatora. Mechanizm działania polega na przejęciu zasilania przez akumulator w momencie zaniku napięcia sieciowego.
Typowy czas podtrzymania pracy systemów sygnalizacji pożaru powinien wynosić co najmniej dwadzieścia cztery godziny w trybie czuwania oraz trzydzieści minut w stanie alarmu.
Starzenie akumulatorów, wysoka temperatura otoczenia oraz brak okresowego testu obciążeniowego obniżają ich rzeczywistą pojemność.
Kontrola jakości powinna obejmować test obciążeniowy oraz pomiar rezystancji wewnętrznej ogniw przynajmniej raz w roku.
Pomijanie testów pod obciążeniem powoduje, że system bezpieczeństwa może przestać działać w chwili zaniku zasilania podstawowego.
Najczęściej pomijane elementy systemów ochrony przeciwpożarowej dotyczą mechanizmów wykonawczych, parametrów rzeczywistych oraz zasilania rezerwowego. Kontrola ograniczona do oględzin nie zapewnia wiarygodnej oceny sprawności. Dopiero pomiary funkcjonalne, testy obciążeniowe i analiza parametrów pracy pozwalają potwierdzić, że system zadziała zgodnie z założeniami projektowymi w sytuacji zagrożenia.